مقام زن قسمت هفتم : زن در ايران باستان
نگه کن به تاريخ پيشينيان
به آيينه ی روشن باستان
به بگذشته ها رفته ها دورها
به سرچشمه ی روشن نور ها
ز دانایی و مهر و خود باوری
بشد زن سزاوار بر مادری
چو دغدويه(1) آن مادر پاک زاد
که در پيش اهريمنان ايستاد
پروچيستا(2) دختر زردهشت
زنی بود دانا و نيکو سرشت
ز رکسان (3) به ياد ار و از پانته آ (4)
ز موزا (5) و ارتا (6) و از ار شيا(7)
گهی آرتميس (8) و کاساندان (9) شدند
گهی هم پروشات (10)و ماندان(11) شدند
آتوسا (12) که مام خشايار بود
گرامی زن راد و بيدار بود
از ايران بسی زن به پا خاسته
که ديهيم ها را بياراسته
به شهنامه بس بانوی نامدار
بود نامشان مايه ی افتخار
چنان خواهران جم سرفراز
يکی شهر ناز (13) و يکی ارنواز(14)
فرانک (15) زنی راد و آزاده بود
فريدون آزاده را زاده بود
خردمند سيندخت(16) فرخنده رای
که بود آگه و بخرد و رهنمای
ز رودابه (17) راد نيکو نهاد
جهان پهلوانی چو رستم بزاد
چو ياد آوری نام تهمينه(18) را
ز شوق آکنی از نفس سينه را
نبينی تو گردی چو گرد آفرید (19)
دلير و خردمند و با فرو شيد
فرنگيس (20) بانوی نام آوری است
سر افراز و آزاده و پاک زيست
پر آوازه بانو گشسب (21) دلير
که بود است مرد افکن و شير گير
در آن دوره ی شامخ باستان
گرانقدر بودند يکسر زنان
نه کمتر بود دختری از پسر
گرامی تر آنکو خردمند تر
--------------------------
1=) دغدويه = مادر زرد تشت که از شهر ری بود و در آنجا با کوی ها و کرپن ها که مردم را گمراه می کردند مبارزه کرد او با پروشسب ازدواج کرد و ثمره ی اين پيوند زرتشت پيامبر بزرگ ايرانيان است
2=) پروچيستا = دختر کوچک زرتشت که با هوش و خردمند بود
3=) رکسان = يا رکسانا يا روشنک دختر داريوش سوم بود که به اجبار همسری اسکندر را پذيرفت ، زیرا پدرش داریوش سوم شکست خورده بود و داریوش سوم فکر می کرد می تواند با این کار و ایجاد رابطه ی خویشاوندی با اسکندر ، ایران را حفظ کند.
4=) پانته آ = يکی از زنان فداکار زمان کورش
5=) موزا = زن فرهاد چهارم و مادر فرهاد پنجم که در سکه های مکشوفه از زمان اشکانیان تصوير اين ملکه ی مقتدر اشکانی کنار پسرش فرهاد پنجم بر روی سکه ها منقوش است.
6=) آرتا = آرتادخت وزير خزانه داری در زمان اشکانيان
7=) آرشيا = از زنان با کفايت دوران هخامنشی
8=) آرتميس = يا آرتميز از زنان بنام هخامنشی که فرماندهی يکی از ناوگان های خشايار شاه را در جنگ ايران و يونان به عهده داشت در حالی که بسیاری از ناوگان های ديگر تحت فرماندهي ديگران بود از دشمنان شکست خورد ناوگان تحت فرماندهی او پيروز شد
9=) کاساندان =همسر با کفايت دوران هخامنشی ، او زنی از آشور بود که آژیدهاک او را به اسارت گرفته بود و در هگمتانه یا همدان یا همان اکباتان اسیر آژیدهاک بود . عاشق کوروش کبیر شد و او را یاری کرد و از دام مرگ او رهاند .
10=) پروشات = يکی از زنان مشهور دوران هخامنشی
11=) ماندان = يا ماندانا دختر آژيدهاک آخرين پادشاه ماد که همسر کمبوجيه پدر کورش شد و از اين وصلت کورش متولد گرديد . او در تربيت و نيز انتقال قدرت به کورش سهم عظيم داشت
12=) آتوسا = دختر کورش و همسر با کفايت داريوش و مادر خشايار شاه
13=) شهرناز = خواهر جمشيد جم
14=) ارنواز = خواهر جمشيد جم
15=) فرانک = همسر آبتين و مادر فريدون
16=) سیندخت = همسر خردمند مهراب پادشاه کابلی
17=) رودابه = دختر مهراب و همسر زال و مادر رستم
18=) تهمینه = دختر زيبای پادشاه سمنگان که همسر رستم شد و ثمره ی آن تولد سهراب است
19=) گردآفرید = دختر زيبا و دلاوری که با سهراب مبارزه کرد
20=) فرنگیس = دختر افراسياب که همسر سياووش و مادر کيخسرو و پادشاه نامدار ايران بود
21=) دختر رستم که در موقع کشتی پهلوانان را به خاک می افکند دلیری اين بانوی ایرانی مشهور است
با سلام