کریسمس یا روز تولد خورشید شکستناپذیر
در حدود سال ۱۰۵۰ میلادی واژه کریسمس در انگلیسی قدیم به معنی «جشن مسیح»، وارد زبان انگلیسی شده است. «کریسمس یا نوئل» نام جشنی است در آیین مسیحیت که به منظور گرامیداشت زادروز «مسیح» برگزار میشود. بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز بیست و پنجم دسامبر جشن گرفته و بسیاری آنرا در شامگاه بیست و چهارم دسامبر برگزار میکنند.
جامعه مسیحیت اولیه، میان تاریخ واقعی میلاد «عیسی مسیح» و مراسم مذهبی بزرگداشت این واقعه، فرق میگذاشتند. در دو قرن نخست پیدایش آیین مسیحیت، بازشناسی تاریخ زادروز شهدای مسیحی و به پیروی از آن، عیسی، با مخالفتهای بسیاری در بین پیروان این آیین روبهرو شد.
عده بسیاری از پدران کلیسا، نظرات نیشدار و کنایهآمیزی در خصوص برپایی جشن تولد افراد در ادیان پاگانیسم یعنی آیینهای دگرکیشی یا چندخدایی داشتند و در واقع از دید کلیسا، این روز، روز جانسپاری قدیسان و شهدا بود که باید به عنوان روز واقعی به دنیا آمدن آنها، گرامی داشته شود.
منشا دقیق انتخاب روز بیست و پنجم ماه دسامبر به عنوان میلاد عیسی مسیح در پردهای از ابهام قرار دارد و تاریخدانان در مورد آنکه مسیحیان از چه زمانی شروع به برپاداشتن جشن میلاد مسیح کردهاند، راسخ نیستند.
گرچه انجیلهای چهارگانه در عهد جدید، تولد عیسی را با جزییات شرح میدهند، ولی هیچ تاریخی در آنها ذکر نشده است. روز بیست و پنجم دسامبر، برای نخستین بار در سال ۲۲۱ پس از میلاد، در نوشتههای اولین تاریخنگار مسیحی به عنوان روز تولد مسیح، انعکاس یافته و بعدها به طور فراگیر در عالم مسیحیت پذیرفته شده است.
اما بیشتر محققان معتقدند که این روز در امپراتوری روم جایگزینی برای جشن «روز تولد خورشید شکست ناپذیر» که در هنگامه انقلاب زمستانی به عنوان نماد زایش خورشید برگزار میشد، رایج شده است و در واقع کریسمس، صورت مسیحی شده این جشن است.
در همین مورد گفته شده که پیش از پذیرفتن آیین مسیحیت به عنوان دین رسمی «روم» در قرن چهارم میلادی، رومیان هر ساله در روز هفدهم دسامبر در جشنی به نام «ساتورن» ایزد باستانی زراعت، را احترام مینهادند. این جشن تا هفت روز ادامه میافت که بیست و پنجم دسامبر را هم شامل میشد. هنگام عید ساتورنالیا(ساتورن)، رومیها اقدام به برپاداشتن جشن و سرور، هدیه دادن به همدیگر و آزادکردن موقتی بردهها میکردند.
همچنین آیین رازآمیز «میترائیسم»، بر پایه پرستش ایزد باستان ایران زمین، «میترا»، در سرزمینهای تحت فرمانروایی روم باستان اشاعه زیادی یافته بود و بسیاری از رومیان، رویداد بلندتر شدن روزها به دنبال انقلاب زمستانی را با شرکت کردن در مراسمی به منظور بزرگداشت زادروز میترا، در بیست و پنجم دسامبر جشن میگرفتند. این جشنها تا اول ژانویه ادامه میافت که رومیان این روز را نخستین روز ماه و سال جدید میدانستند.
اعضای بیشتر کلیساهای ارتودوکس در سراسر دنیا نیز روز بیست و پنجم دسامبر را به عنوان عید میلاد جشن میگیرند. ارامنه ایران بنا بر اختلافاتی بر سر تاریخ دقیق تولد مسیح این مراسم را شش ژانویه برگزار میکنند.
برخی از مسیحیان ارتودوکس در روسیه، اوکراین، سرزمین مقدس یعنی ناحیه تاریخی فلسطین و دیگر مکانها، جشن کریسمس را در روز هفت ژانویه برپا میدارند. اعضای کلیسای ارامنه طبق سنت منحصر به فردی، روز میلاد و همچنین روز غسل تعمید مسیح را همزمان در روز ششم ژانویه جشن میگیرند.
و اما ایام دوازده روزه کریسمس با سالروز میلاد مسیح در بیست و پنجم دسامبر آغاز شده و تا جشن «خاجشویان» در روز شش ژانویه ادامه مییابد. هرچند مهمترین عید مذهبی در گاه شمار مسیحی، روز عید پاک ( به عنوان روز مصلوب شدن و رستاخیز عیسی) است، ولی مردم بسیاری بهخصوص در کشورهای ایالات متحده و کانادا، کریسمس را مهمترین رویداد سالانه مسیحی به حساب میآورند.
با وجودی که این روز، یک عید مذهبی شناخته میشود، از اوایل سده بیستم میلادی به بعد به طور گسترده به عنوان یک جشن غیر مذهبی برگزار شده و برای بیشتر مردم، این ایام فرصتی است برای دور هم جمع شدن اقوام و دوستان و هدیه دادن به یکدیگر است و در منزل درخت کاجی را تزیین و خانههایشان را چراغانی میکنند.
و شخصیتی که امروزه به شکل پیرمردی مهربان و چاق با لباس سرخ رنگ و ریشی سفید و بلند، در هنگامه کریسمس در میان برگزار کنندگان این جشن ظاهر میشود. که اسمهای بسیاری دارد که بابانوئل ( (Papa noel، سانتا کلوز (Santa claus) و سنت نیکولا (Saint Nicola) از معروفترین اسمهای اوست.
همچنین سابقه تزیین درخت کریسمس به قرن شانزدهم میلادی برمیگردد. آلمانیها نخستین کسانی بودند که سنت تهیه و تزیین درخت کریسمس را بنیان نهادند و «پرنس آلبرت»، همسر «ملکه ویکتوریا» در سال ۱۸۴۱ میلادی درخت کریسمسی را به کاخ «ویندسور» آورد و به این ترتیب موجب محبوبیت بیشتر آن شد.
جاب است بدانید در آستانه کریسمس سال ۲۰۰۷ بلندترین درخت کریسمس دنیا به ارتفاع ۳۷ متر در شهر «ریودوژانیرو» کشور «برزیل» به نمایش درآمد.
با سلام