پانتومیم، هنر سکوت در خلق بیپ : مارسل مارسو

«مارسل مارسو» با نام اصلی «مارسل مانگل» در هجدهم مارس سال ۱۹۲۳ میلادی در شهر «استراسبورگ فرانسه» در خانوادهای یهودی به دنیا آمد. پدرش در اواخر جنگ جهانی دوم در اردوگاه «آشویتس» از دنیا رفت و خودش به نهضت مقاومت به رهبری «شارل دوگل» پیوست و سپس در ارتش «ژنرال پاتون» جنگید.
بعد از جنگ تحت تاثیر بازیگری «چارلی چاپلین» به مدرسه بازیگری «شارل دولن» رفت و با خلق «بیپ» دلقک غمگینی که با ژاکتی راهدار و کلاه ابریشمی مچاله شده، روی صحنه ظاهر میشد، شهرت جهانی بهدست آورد.
او در سراسر جهان نمایشهای «پانتومیم» را با عنوان «هنر سکوت» برگزار کرد و نشان «لژیون دونور» را از دولت فرانسه دریافت کرد و در سال ۲۰۰۲ بهعنوان سفیر حسن نیت سازمان ملل متحد برگزیده شد.
از بازیهای معروف او فیلم «باربارلا» است که در کنار «جین فاندا»، نقشآفرینی کرده و از به یاد ماندنیترین نقشهای او، حضوری کوتاه و ناطق در نقش خودش در فیلم سینمایی «صامت» به کارگردانی «مل بروکس» که در این فیلم برخلاف همیشه تنها شخصیتی بود که با گفتن یک «نه» سکوت فیلم را درهم میشکست.
مارسو در طی چندین دهه توانسته بود مثالی بینظیر برای هنر نمایش سکوت باشد و در سراسر جهان تماشاگران خود را به خنده و گریه وادارد. طرحهای نمایشی کمدی یا تراژدی او در سطح جهانی محبوبیت داشت و هر تماشاگر، به شیوه خاص خود با او همذات پنداری میکرد.
او در جایی گفته است: «پانتومیم، مانند موسیقی، فاقد مرز و ملیت است. وقتی که خنده و اشک از ویژگیهای انسانی باشند، پانتومیم برای هر فرهنگی قابل اجراست.»
به گفته مارسو، در پانتومیم حرکات بدن نمایانگر تواناییهای بیبدیل روح در بیان هر چیزی است. بهطور مثال: «برای نشان دادن باد، باید به یک طوفان مبدل شوی و برای نشان دادن یک ماهی، باید خود را به دریا بیفکنی.»
وی بر روی صحنه تماشاگران خود را با حرکات استادانه و خاموش، چهرهای سفید، پیراهن راه راه و کلاه بلند و از شکل افتاده خود افسون میکرد. اما او در خارج از صحنه، بدون گریم گچی و لباسهایش، مرد فرانسوی باریکاندام و چابکی بود که طرز بیان شیوا و شرح و تفصیلات دلنشینش به اندازه مهارتش در پانتومیم جذاب و گیرا بود.
مارسو در سال ۱۳۵۲خورشیدی، سفری به ایران داشت و تعدادی از زیباترین قطعات خود به نقش «بیپ» را روی صحنه تالار رودکی اجرا کرد.
و اما سرانجام «مارسل مارسو» در بیستودوم سپتامبر سال ۲۰۰۷ و در سن ۸۴ سالگی در شهر «کاهورس فرانسه» درگذشت. شهر نیویورک به پاس از او در تقویم خود، روز ۱۸ مارس را «روز مارسل مارسو» اعلام کرده است.
با سلام